غربت

تابستان سال 58 یا 59 بود. من سال دوّم یا سوّم راهنمایی را در مدرسه راهنمایی تحصیلی رازی به پایان برده بودم. شوق دیدار روستا و خانه و خانواده دو بال نامریی من بود که مرا از سمت تبریز کنده به سمت مسقط الراس و زادگاه زیبایم پرواز می‌داد.

در صندلی یک نفرة جلو پیکان با یک پیرمرد دهاتی همنشین بودم. من به احترام ریش سفید او روی برآمدگی وسط ماشین، به شکل مورب نشسته و کاملاً در عذاب بودم. ولی از قیافه آفتاب سوختخه‌ی پیرمرد روشن بود که برعکس من کاملاً راحت است.

پس از مدتی احساس کردم پیرمرد به کتاب‌های من که روی زانوانم تلنبار شده بودند و بدجوری برپاها و کمرم سنگینی می‌کردند زل زده، با حیرت تمام خیره شده است. ناخودآگاه، خودم نیز نگاهی به کتابهایم انداختم.

باید بگویم کتابهایم به جانم بسته بودند در خانه که موقع مطالعه کتابهایم را پخش و پلا می‌کردم. هیچ کس جرأت جابه جایی آنها را نداشت حتی اگر کسی می‌خواست خانه را جارو کند دست به دامن مادرم می‌شد که کتابها را جمع و جور کند چون تنها مادرم بود که می‌توانست با من و با کتابهایم هرچه خواست کند. البته کتابهای ادبی نه کتاب‌های درسی. کتابهای درسی را در آخر سال تحصیلی ورق به ورق می‌خواندم و پاره می‌کردم و دور می‌ریختم و سر امتحان می‌رفتم.

کتابها چون بچه‌های بدآموز در نهایت غرور و نازنینی روی زانوانم نشسته بودند. عطف زرکوبشان به سمت پیرمرد بود. کتاب‌های ادبی را دیده‌اید، دیوان خاقانی، خمسه‌ی نظامی، کلیّات سعدی و ... واقعاً چون عروسی که به حجله‌ی حُسن می‌رود؛ دل هر انسانی را می‌ربایند.

کتابها را قدری جابه‌جا کردم تا زاویه‌ی دید پیرمرد بهتر شود و کتابها بهتر در خانه چشمش جای گیرند و برق زیبایی آن‌ها بیشتر بدرخشد.

حتم داشتم که پیرمرد با خود می‌گوید چه دانش آموز سخت کوشی حالا که درس تمام شده تابستان فرارسیده باز از تحصیل علم و ادب دست برنمی‌دارد. چه نوجوان دانشمندی که این همه کتاب می‌خواند. باز مشتاق بودم که این همه را از زبان خودش نیز بشنوم ناگاه سرش را بالا گرفت و دوباره مرا از پایین به بالا برانداز کرد. من نیز لبخند جانانه‌ای تحویلش دادم تا هرچه بیشتر در علم‌جویی و دانش دوستی من داد سخن دهد. در ضمن قیافه‌ام نیز باید مثل دانشمندان و اساتید نجیب دانشگاه می‌شد. من کاملاً آماده بودم او نیز آماده شد. نفس عمیقی کشید و بازدمش را مدّتی در دهان حبس کرد و وقتی نفسش را رها کرد خنکای آن را چون نسیم سر به مهر سهند در تمام دل و جانم حس کردم. سری جنباند وبا لهجه‌ی غلیظ دهاتی گفت: « توهم که ترگید¹ داری »

1- ترگید اصطلاح دهاتی « تجدید » است. دانش آموزی که در درس یا دروسی در امتحان خرداد نمره نمی‌آورد، مجبور بود در شهریور ماه امتحان مجدّد ( تجدیدی) بدهد.

زیباشده ازبهارتاجیکستان      این صفحه زرنگارتاجیکستان

امیدکه خط سبز قرآن روزی      سربرزندازعذارتاجیکستان

باعشق تو پروای بد و نیکم نیست  میلی به دیار دور ونزدیکم نیست

سرگشته کوی محنت انگیز توام  ورنه سرترک وشوق تاجیکم نیست

بیرگون بوچمن بوباغچامن سیزقالاجاق     گوللرکوچه سینده بیرپوزوق ایزقالاجاق

چوخ سیخمافلک قانادسیز اوجوندامنی                  آخیرکپنک دن بیراوچوم توز قالاجاق  

هزارنقش برآردزمانه ونبود           یکی چنانکه درآیینه تصورماست

سالها پیش روزگاری که هنوزآسمان مراازوجودنازنین پدربزرگ ارجمندم میرزاقدرت اقبالی محروم نساخته بوداین شعربسیارزیبارااززبان شیوای ایشان بارهامی شنیدم ولی (تصورمن)چنان بودکه این شعرازحافظ است ودرون مایه ای تغزلی دارد ودرذهن کودکانه خویش چنین معنی می کردم:هرچندزمانه زیبارویان زیادی پدیدآورده است ولی هیچیک درزیبایی به نگارما که تصویرش همیشه درذهن ماست نمی رسدخصوصاکه خواجه نظیراین مضمون راجای دیگرنیزبه کاربرده است (اگرچه حسن فروشان به جلوه آمده اند کسی به حسن وملاحت به یارمانرسد)ولی بعدها فهمیدم که شعر از(انوری)است وتمی فلسفی داردومعنی آن چنین است:ازاین همه رخدادروزگارهیچیک طبق خواسته مااتفاق نمی افتد(روزگاربرمرادمانیسیت)گرچه جدایی من ازآن معنی عاشقانه تلخ بود ولی یادگرفتم که هزارنقش برآردزمانه ونبود    یکی چنانکه درآیینه تصورماست

من سویله مرم کی گئدسن اوللم سن سیز   یاکیمسه ایله حیاتی بوللم سن سیز

چوخلارباشاچیرپیب آغلاییرسندن اوتور     من آغلامارام... حیاته گوللم سن سیز

  گول عشوه ایله چمنده چارداق قورموش

سردارکیمی سروالینده بایراق دورموش

ترتوکمه ده غنچابلبلون قارشیندا

یاددان چکینن قیزکیمی یاشماق ورموش

 ای مایه آرامش دلهامهدی      مرهم نه زخم جان زهرامهدی

شمشیر علی بادوزبان می گوید       وقت است کنون بیابیایامهدی

برآتش سینه تاب دادی ای عشق   دل راصفت کباب دادی ای عشق

براشک دودیده پاره های دل بود   چه دسته گلی برآب دادی ای عشق

ای تاب سرزلف سیاهت بامن     پیوسته خیال روی ماهت بامن

درقالب یک قصیده نتوانم گفت     گفت آنچه دوبیتی نگاهت بامن

که ای اقبالیا

نه دل مــاند و نــه ایمان و نه دینـی

گشاید هـر زمان بـر من کمینی

دل از من بـــرده بـــا بــرق نگـاهی

عــزیزی نازنیـنی مــه جبیـنی

میــان حلقـــه مــا مــی­درخشـــد

سهایی کـوکبی نجمــی نگیـنی

دلـــم در خـــرمـن زلــف مجعـــد

گدایی بینــوایی خوشـه چینـی

بــده زان لعـــل لب دلخستگــانــرا

شــرابـی سلسبــیلی انگبیــنی

نقـــاب از رخ بـــرافکـن تا بـرآیـــد

بهـاری بــوستانـی فــرودینــی

تو این شعــر مــرا مفروش هــرگـــز

بـه لعــلی گــوهری درّ ثمیـنی

چــه داند حــالــت شــوریــدگان را

فقیهی زاهدی خلــوت گزینــی

که ای «اقبــالیـــا» در جمــع گلــها

تـذروی بلبــلی مــرغ حزینــی

 محمد

ای ســـرور انبـــیــا محـــمـــد  

                    ســر حلــقـه اولــیـا محمــد

نورگویلــــره قاوزانیر اوزونــــدن

                ای آیـه والضـــحی محــمــد

الحق بوایشـــیق جمــــالــه لایق   

                   آئینه مـــرتضـــــی مــحمـد

عیسی و خلیل و نـوحه یئریـــوخ 

                   سن لـن کی اولور خدا محمـد

موســایـــه دئینده لن تـــرانی   

                  ســویلــر «ارنــی» ایا محمـد

حقدن سنــی بیـرجه قاب قوسین 

                    ائیلـر ائلــه مز جـــدا محمــد

بیتوتـه ائــدیــر کنــــار حقـــده 

                    آمــما یئـــری بـــوریـا محمد

سئچمـــیش اونـــو اولیـا لر ایچره 

                      اولموش آدی مصطفی محمــد

گـوی باغری قان اولدو حسرتیندن 

                      تا یئریـــوزه قویدی پا محمــد

عــز انین عــزیــز لیگین آلارکــن

                    لاتی ائلـــه میــشدی لا محمد

لــولاک لمــا خلــقت الا فــــلاک   

                  پیروهـــامی مقتــدا مـحمد

آلنیندان آخــان تــرینده گلــــدو  

                  باشــدان آیــاغــا صفـــا محمد

حاقین هارا ایین جـــهانه سالـدین 

                  شئرتک باغـــریب حرا محـــمد

دوشموشدی اوچــاغداکی سسیندن

                   دنیـا اوزونــه صـــدا مـحمــد

بیلمیردی زمان کی نـــی مثـــالـی

              ســـیزلارسنـی نینــوا مـحمـد

قـــرآن هــارا قــان سوزن دوداغلار 

                 نیــزه بــاشی کـربـــلا محمــد

درداهلیـــیک آخــــرالـــزمانـــدی  

                  سن دردلــره ائــت دوا محمــد

«اقبــالیـه» ائت کرم نظـــر قیـــل  

                 شهــلا گوزونـــه فدامحمد

ماهتاب شب هجران

تـــو شبـــهای مـرا چــون مـاهتابی                           نــــــوای بـــادی و آوای آبـــــی

گشــودی غنچـه وار آن لعل نـوشین                           بــه بـاغ حسن کردی فتـح بــابــی

بـه نازم آن لب شیــرین تر از قنـــد                           که نشنیــدم از او هـــرگــز جوابی

بگردان چشـــم مسـتت را کـه ساقی                           بگیرد از نــگـــاه تـــو شــرابـــی

بـــه دست بـــاد زلـــف عنبــرینـت                         تو گویی مــی پــرد غضبـان عقابی

مـــرا کــو بخــت بیداری که امشب                            دمی ای فتنـه عــالـــم بخـــوابی

من از سودای تـــو طـــرفی نبسـتم                            به غیر از انتظـار و اضطــــرابـــی

خیـــال رفتنـــت بگـــذشت بر دل                           چو شب دیدم که می تازد شهابـی

بـــه یــاد روی چون برگ گلت بـود                           فشاندم گرد ز چشــم خـود گلابی

ز غم «اقبـــالیـا» تـــا کــه فســردن                         خـــروشـی رستخــیزی انقلابــی

خدا را بنده شو کاندر جهان نیســت                            بـه جز او خواجه مالـــک رقـــابی

از ایـــن مـرداروش دنیا بپــرهیــــز                           اگــر نـــه قــــاطی خیــل کلابی

از این دنـیا بریــــدم راهـــب آســـا                          که دنیــا نیست جز دیر خـــرابـی

بـــه جز ابــــر خطـــاپــوش ربوبـی                         ندارد منّتــی بــر مــن سحـــابی

چنـــان زیـــن کلبه بستم روزن و در                          که نپذیـــرم تکبـــــر ز آفتابــی

چراغ قرآن

اگــر معاینـــه خـــواهی فــروغ ایمــان را                               ز خــــانه دور مگــردان چــراغ قــرآن را

بـــه نـــور مهــر درخشــان حـق منور کن                              بــه ظلمت شب یلدای گمرهی جـــان را

دلی که یاد خــداونــد خـانـه کـــرد در آن                              دگر به خود ندهـد ره فریب شیــطــان را

به اشک شوق فــرو شوی همچـو ابـر بهــار                               از این کلام خـــداونـد گـــرد نسیــان را

چرا به سوی کـــلام خـــدا نــمـــی آیــی                              مگر کلید نخـــواهــی تـــو باب غفران را

بــه بــال معــرفــت ذات لایـزال خـــــدا                              برد به ملک بقـــا جســم و جان انســان را

ببین چــگونه بــه ذلت کشد ستمــــگر را                               نگر چگـــونــه بــه عـــزت برد یتیمان را

خدا به خلق که پیوسته در حمــایت اوست                                تمام کــرد بـه قــرآن خویـــش احسان را

بیـــا دمـــی و تمـــاشای بــاغ قــرآن کن                              که تا ز دل ببــری فــکر بــاغ و بسـتان را

لبی بـــه نغمـــه گشــاید چــو قاری قرآنی                             خجل کند ز نـــوا بلبــل خوش الحــان را

کسی که غوطه به دریای دین خورد بی شک                              بپــا کنـد ز گهــرهای لـــطف دامـــان را

چـــو فــکر نــاقص ما در طریق وامـــانــد                              بیــا کــه از خـــود حـق بشنـویم برهان را

بــه وقـت قهر چـــو جبــار و منتــقم بینی                              نشان عفو خــود آرد رحیــم و رحمـــان را

زمین سیـــنه مـــا را طـــراوتــی بخشــای                             ز لطف شـــامــل یزدان ببـــار بـــاران را

بـــه دیــده دل مــا تا کــه پرتوی بـــرسد                             ز آفتاب تـــو جــوئیـــم نـــور عـــرفان را

تقدیم به پهلوانان ایران

ای فــــروغ مهـــر یـزدان در دل هشیارتــان                            بـــرق غیرت می زنـد از دیده بیدارتان

«خــادمان» بــارگـــاه هشتمین سلطـان دین                           یار بـــادا تا ابد اینگـونه هشت و چارتان

خود «رسول» فتح و پیک شادی ایران شدیـد                             صفحـــه منشور عــزت صحنه پیکارتان

خود چه گویم خانه­ها شد پر سرور از شــورتان                            دیده­ها شد روشــن از آئینه دیـــدارتان

ایـــن رشادت ها نبد کار «جدیدی» از شمــا                             هست یاد و یادگــار از «حیدر» کرارتان

پشت اگـر از پنجه تان بر خاک می مالد حریف                           چهره بر خاک تواضع ساید از رفتارتــان

کو «دبیــــری» تا نویســد داستــان رزمتـان                            یا سراید جز حکیم طوس کس اشعارتان

بیـــرق «نصـــرت» همــــاره در کف «اقبالتـــان»                    دشمن ما تــا همیشه در پی زنهارتـــان

«علی »

هــلا به ملک مـا سوی تو مظهـر خدا علـی                    که نیست نــور اقدست ز نور حق جـدا علی

تمام عــز و شـان تو همین بـه بندگی بـود                    خطـا کند هر آنکسی که خواندت خـدا علی

شود ز برق تیغ تــو سـریر خسروان نگـون                     بــرد نگین خســـروی ز درگهـت گـدا علی

چه رویها که سوده شد به کعبه از سر نیـاز                     که تا ز لطف حق نهی بدین سراچه پــا علی

بهل که مدعی عبث قصیده خوانــد و رجز                     مدیح گوی مردیت بس است مصـطفی علی

به استخوانی این جهان نمی­خرید کس اگـر                    نــداشت سایه ات بــه سر چـو فره هما علی

ز خون سرخ فرق تو که ریخت خنجر ستم                      چــه لاله ها که بشکفد به دشت کــربلا علی

کــرم نمـا، ز جود خود صفای صوفیا نه ام                      چه سود خرقه­ی ریا و صوف بی صفا عـــلی

غم دوست

تـــا غــم دوست همـدم است مــرا

کــی ز بــی همـدمی غم است مـرا

مــدعی گـو کـه بـاش روییـن تــن

آه مــن تیـــر رستــم است مـــرا

دستـــم ار مـی رســد بـه دامن او

زیـــر پـا هر دو عـــالم است مــرا

هــیچ کس ره بـــه خلـوتم نبــرد

جــز غـــم او کــه محرم است مرا

شـــرمسار از گنـــاه و دور از یــار

داغ حـــــوا و آدم اســـت مــــرا

جـــامی از مشـرب الهــی خـویش

خـــوش تر از ملکت جـم است مرا

خـــواری ام در جهان نخواهی دید

بـــوی گــل عمر شبنــم است مرا

نخستین روز درس

گـــرگ و میش صبح می­افتم بـه راه                            پیــش چشمم عـالم خــاکی سیاه

از نخســتین روز درس آشــفتـــه­ام                            شب میــان بستر غـــم خفـــته­ام

درس را بـــایــد چسان آغاز کـــرد                            تا گره از سفــــره دل بـــاز کــرد

درس اول، اولیــن خشـت بنـــاست                            روی این پی، خانه دانش به پاسـت

«خشت اول چون نهد معـــمار کـج                             تا ثریــا مــی­رود دیـــوار کـــج»

با چــه لحــن و لهجــه­ای آرم نــوا                            پیش ایــن مــرغـان بستان صفـا

آشنــا بــا صــوت مـرغان نیســـتم                           ای دریـغا مــن سلیـمان نیستــم

واژه­هــا هـر چنـد نغز و عـــالیــند                            لیک چـون ظرفـی ز معنی خالیند

این همه لفظ مطنــطن خـوانــده­ام                             لیک از فیــض معــانی مــانده­ام

بــایدم ایــن پــردة رنگیـن شکافت                            تا عروس معــنی گـم کرده یـافت

گرچــه خود فانوس شمع مـــرده­ام                             راه پرنـور خــرد گـــم کـــرده­ام

باید اندر مـــوج، دسـت و پــا زنـم                             آتش انـــدر خــرمــن دلهــا زنم

تــا بــه مـن این راهیــان یـابند راه                           در شب دلهــا بتـــابم همچو مــاه

بـــاید اول تختــه را تفسـیر کـــرد                            بعد از آن بهـــر قلـم تــدبیـر کرد

تختـــه یعـنی لوح محفوظ خـــدا                              تختـــه یعـنی گنــج اسـرار هدی

تختــه یعنی بــردن زنــگ گنـــاه                            در پی خــورشید بــا روی ســـیاه

من نخـــواهم تختـــه بــی روح را                             ایــن غبـــار آلـــود عهــد نوح را

زین سینه رو، دست می­بایـد کشید                              روی او بــا گچ نمــی­گردد سپــید

نقــش خــود در لوح دلها می­زنــم                             سینه­ها را دفتــر جــان مـــی­کنم

«دفتر صوفــی سواد و حرف نیست                              جز دل اسپید همچون برف نیست»

خود قلم گیرم ز کلکسـتان «نــون»                            ســطر سطــرش آیـه «مایسطرون»

تــا از آن نـــایی حکــایت­ها کـند                             وز جــدایی­ها شکــــایت­هــا کنـد

گــر نویسم «آب» گویم شــرح آن                              آب جنـبش، آب هستی، آب جــان

آب یعــنی معــرفت، یعـنی حیات                              آب روح ســـبز جمـــله کاینـــات

آب یعــنی آینـــه روی خــــدا                                از لطـــافت روح پـــاک مصطـــفی

آب آن آبـــی کـه اسکنــدر نیافـت                            خضــرش از پی تا دل ظلمت شتـافت

بـــا عصــای موسی از قلب حـــجر                            بردمیــد از چشمــه «اثنــی عــشر»

چشمــه اثنــی عشـــر آل الله است                            که طراوت بخش جـــان آگه اســـت

آب نه کاین بـــاده نــاب آمده است                            «کل شیء حی» از این آب آمده است

«نان» که می­گویم نه مغز گندم است                           رهـــزن آدم بـــلای مـــــردم است

تاز انبان جهان نان می­خـــوریـــم                              شیر از پستان شیطان می­خــــوریـم

نـــان ما از خوان رحمت می­رســـد                            بی­درو، بی­کشـــت و زحمـت می­رسد

نان مـــا در خــوان نـور مریم است                             ریزه خوار خوان ما دو عالــــــم است

نـــان مــا نور جمال روی دوســت                             صد دهان باز است از دل سوی دوست

اوست هم خــود مهتـر و «بابا»ی ما                             بال مهـــر و رأفتــش بـــالای مـــا

هــست بـابـا آنـکه چیز آمـــوزدت                             ریشه جهـل از دل و جان ســـوزدت

خود معلم نیست مـــا را غیـر «هو»                            جان فـــدای علـــم الاسمــــای او

«زنــگ نقـاشی» مدل یکسو نهــم                             عشــــق بـــا آئینـــه رودرو نهـــم

تابلوها جملـــه دیــگرگون کشــم                              صحنـــه­ای از آتــش و از خون کشم

لالـــه­ای بـــر روی هـر برگ آورم                              تا شــود دشــت شقایـــق دفتـــرم

جـای رود منجمد در پـــای بــید                              می­کشـــم دریـــایی از خـون شهید

مشــت مـردان می­نشانم جای کوه                               تا شود خـم آسمـان از این شـــکوه

جای مرغـــان هــوا در پیچ و تاب                              یک دلاور، یک بســیجی، یـک عقاب

نقش خورشید شفــق را چون کشم                              یک بسیجی در میــان خون کشــم

در کـــلاس درس تـــاریخ زمــان                              یــار جـانبــازی بیـــارم میهـــمان

تـــا ببینــد دیـــدة نـــوبــاوگان                             زیـــردست چـــرخ او چـــرخ زمان

تا بگویـــد من کــه پایی داشتــم                              زیـــر خاک سرخ «بستان» کــاشتم

تـــا زمانـــی از دل گل بردمـــد                               گل بــرآرد، بـــار پیـــروزی دهـــد

تا بگوید آن شهیـــد حـق سرشت                              صفحه تـــاریـخ را بـــا خـون نوشت

این چنین در فکر بودم غــوطه ور                               تـــا عقاب مشـــرقی گستـــرد پــر

دیدم آن لحظه دبستان بـــود باز                                پـــرچم از بـــاد ســـحر در اهتـزاز

طرحی از عشق

دیــدی چسان ز بــام دل مـا پــرید و رفت

آن مـرغکی کــه دام محبت دریــد و رفــت

تا بوســتان عشــق کــه را نغمــه­گـر شـود

از شــاخــه شکــسته مـا پر کشید و رفــت

چــون تـوسن نسیم بهـاری گــریــز پـــای

آمد دمی بــه بــاغ خیــالـم چمیــد و رفت

استــاد و آهــوانه نگــه کــرد و بعــد از آن

بـر دشت سینه خطّ غبـــاری کشیـد و رفت

او شهــر زاد قصـه صـد عشــق مـــرده بـود

افسانه حیـــات مــرا هــم شنــید و رفــت

در روزگــار تیـــره­ام آن آفتـــاب حســـن

چون صبحدم به خنده نوشین دمید و رفـت

صــد رشتـه گـوهر از مــژه آویخت دیده ام

دلـــدار اگـرچه رشته الفت بــریــد و رفـت

عمر عزیز رفــت و بــه گـــردش نمی­رسیم

صیــاد خفتـه بود که صیدی رمید و رفـــت

هـرگز دوام شـــادی و غـــم را نـدیـــده­ام

شــد غنچــه­ای شکفته و سیلی رسید و رفت

خوش باد وقت آن که بدین عقل و جان و دل

دیوانگی و عشــق و محبــت خـــرید و رفت

«اقبـالـیا» ز هجر چه پرسی که صــرصــری

بر گلشــن وصــال عـزیـزان وزیــد و رفـت

دامن ناز

مــی­نــوازد دل مــا را بــه نگــاهی گــاهی                  می­نشـانم بـه هـدف ناوک آهی گاهی

شبنم افــلاک نشین گشت ز خوشید پگـــاه                  جذبه عشق بود نیــم نگـــاهـی گاهی

در زنخدان تــو دل چنــگ به گیسوی تو زد                  بگذرد قافـــله­ای بر سر چاهی گــاهی

دیــدن دیــده بیمار تـو خــود عـافیت است                 دست چون می­دهدم حال تباهی گاهی

زاهــدا غرّه بــه طــاعـات کلانت چه شــوی                 باعث عفو شــود خــرده گنـاهی گاهی

ای بسا مرگ که خود پایه شور است و حیـات                 لانه عشق شـود خــرمن کاهی گــاهی

باورت نیست پس از مردن ما بین که ز خـاک                 سر زنــد زنــده و بـالنده گیاهی گاهی

وان نــه لالـه است که از بهر شهیدان غمـش                 خیـــزد از قتلگه داغ گـــواهی گــاهی

بنگر بر صــف مـــژگـان و ببیـن نــاله مــا                  که چسان می­شکند پشت سپاهی گاهی

گــرچـه روشن بــه چــراغی نشود کلبـه ما                  پــرتــوی افکنـد از روزنــه ماهی گاهی

تــا کــه تقلیـد از آن زلــف سمـن سـابکند                  مـاه هم می­نهد از ابـر کلاهـــی گــاهی

راز معـــراج نــدانستــه­ای ای دل ورنـــــه                  خـوار بینی دو جهان پیش سیاهی گاهی

دستگـــیر ضعفــا خـــاک ره مــردان باش                  روزگــارت چو دهد دولت و جاهی گاهی

ذکـر حق پیشه خود کن شب و روز «اقبالی»                  تا نجــویی به جز او پشت و پناهی گاهی

تا ســرانجـام زنــی دست در آن دامـن نـاز                   چون غبــاری بنشین بـر سر راهی گاهی

هنوز ...

عـــاشـق از دوری او در تـاب و تاب است هنـوز

ز آتش عشــق دل خستــه کبــاب است هنـوز

گرچــه او گـوش بــه سیماب بیاکنـــده مــرا

نـاله جانسوز تر از بانـــگ ربـــاب است هنــوز

عـــالم از خــواب گــران جست بـه غوغای بهار

بخــت بـرگشته مابین که به خواب است هنــوز

بـــاد پــائیز نـــگون کــرد یکــی لانـه ز شاخ

مــاهها رفتـه و ایـن خانــه خراب است هنـــوز

همچنان دهر چو سندان بـــه ســـرم می­کــوبد

بــه گمـانش کــه مــرا قـوت و تـاب است هنوز

گــرچـه یــاران همه تــرک من شیدا کــردنــد

بـا من این گوشه غم، چنــد کتــاب است هنــوز

دوش از غنــچه شنیــدم بــه چمــن «اقبــالی»

کــه رخ شـاهــد معــنی بــه نقـاب است هنـوز

پرواز کن

ای هـمای عشق خونین بال و پر، پرواز کــن

تــا شـوی در قاف عزت مستقر پرواز کن

تا کنی خامـــوش جیغ و داد خفّاشـان شب

بانگ نصرت بر لب ای مرغ سحر پرواز کن

بشکند بال هـر آن مرغی که رویــاروی تست

تا سپهـــر لاجــوردین ظفــر پــرواز کن

تا بسوزد در میــان آهـــن و آتــش عـــدو

ای عقاب آهنین با صد شــرر پـــرواز کن

ایـــن که در افســانه­ها گــویند شیـر بالدار

در حقیقت خود توئی آن شیر نر، پرواز کن

کـــوله باری از دعای خیر چون داری بدوش

ارمغانت فتــح بــاشد زیـن سفر پرواز کن

خصم می­میرد و لیکــن سخت جانی می­کند

تا بگیــری جان او بـاری دگــر پــرواز کن

تقدیم به جانبازان انقلاب اسلامی

آنکـس که نـــرد عشـق را با نقد جان، بازی کند

حقــا تـــوانــد در ره جانـانه جــانبـازی کند

لب بندد از چون و چـــرا تـا بگـذرد از دست و پا

وانگـــاه بـا مـــردان ره داند هم آوازی کنــد

در سایه هر لاشه ای هرگز نخسبد چــون زغــن

تا در ستیغ قـــرب حـق تمـرین شهبازی کند

کو آن خجسته همدمی در کـف گرفته مرهمــی

جانبـاز قـــرآن را دمی یاریّ و دمـــسازی کند

آنجا که از درک چنین ایثاری عقــل عـاجز شود

طبـع سخندان «صامتا» چون نغمه پردازی کند

شهریار

آتــش عشقت چـو شد در سینه پنـهان شهریار

شـــد بیـان سرد من چون شعله سوزان شهریار

شعـــرهـایت جملـــگی تفسیر آیــات حقنـــد

بحر گوهـــر زای عشق و کـــان عـرفان شهریار

دیـــو نــابودی نــدارد ره بــه خلوتگاه عشـــق

تا ابد در شهـــر خــود بــاشد سلیمان شــهریار

سینــه حــافــظ بــود گوئی فضای سینـــه ات

کاینچنین روشن شـــود از نـــور قــرآن شهریار

لشـــکر صـــاحبـــدلان آمـــاده ســر بــاختن

منتظر تـا کی دهد بــر دسته فـــرمان شهــریار

محفـــل مــا امشب از سیمای حافظ روشن است

میزبان جــز خواجــه نبود شد چو مهمان شهریار

یاد تو در سینـــه ها چــون غنچه خندان می­شود

بلبلی تـا نغمــه خوانـــد در گلســـتان شهـــریار

نماز عارفان

بیــا باهــم سفـر از خــاک تـا افــلاک بنمـائیم

گـــریبـان دل از شــوق وصـالش چاک بنماییم

بــه هــر آئینه­ای عکس رخش پیــدا نمی­گردد

بیا آئیـــنه دل را چــو رویـش پـــاک بنمـاییم

بـــه دریــای شهادت تـا به کف آریم درّ وصــل

ز کف بگذشته ترک این خس و خاشاک بنماییم

وضـــو ســازیم با خون دل و معــــراج جانها را

بــه اثنــای نمـــاز عـــارفـان ادراک بنمــائیـم

بدین بـــار تعلقـــها بــه یـاران کی توان پیوست

دلا باید که خود را بیش از ایــن چالاک بنمائیم

به خورشید یقین تاریکــی شکّ از درون شـوئیم

غبـــار گمـــرهــی در دیــدة شــکّاک بنمـائیم

مرغ پریده

یــار خــود را دیــدم ای دل این دگــر رویــا نبود                گــرچـه چشـم خونفشــانـم آنقـدر بینا نبود

پـــرده­ای از ســینــمای داسـتـان عشـــق بـــود               جنـبشی گر بود جان در صورت و سیما نبود

دیدمش اما چـه سودی آن طـــراوت رفتـــه بــود                قامتـی بــودش ولــی آن قامت رعنــا نبــود

اشــک شــوقـی لایــق دیــــدار بـــود امــا دگـر               سینــه ام آتشفشــان و دیــده­ام دریـــا نبود

لعــل نــوشین لبــش در هــالــه­ای از غصـه بــود              آفتاب خنـــده­ای در این افــق پیـــدا نبـود

تیــر مـــژگان درازش سبزه­ای پــژمـــرده بـــود               قطـــره ای شبـنم بــه جام نرگس شهلا نبود

خفتـــه بـود آن اژدهای زلفش از افسـون دهــــر                پیچشی دیدم ولی آن خیــزش هیجــا نبــو

کبک من آهنــگ رفتــارش ز هم پــاشـیده بــود               عشـوه­ای می کرد در کــارش ولی زیبا نبــود

بـــاغ و بستان رخ از او بــود و بلـبل هـم ز مـــن               زرد بــود آن بــاغ و دیــگر بلبلش شیدا نبود

یــا رب آن جــادو و گیـــرائیّ چشـم او چــه شـد             آخر آن چشم سیه در آهــوی صـحــرا نبــود

گـــردش دوران دل دیــوانــه­اش را بـــرده بــود              و آنچه هم آورده بودش جز سـری دانــا نبـود

دست در دســت رقیبـــم بـــود و فارغ از غمـــم             جامه بر تن پــاره مــی کـردم اگر بیجا نبــود

گفتـــم ای شـــوخ پـریــزاد از چـه رواندر دلــت              فکـــرتـــی از آبـــروی عاشق رســـوا نبـــود

نیشخنــدی کرد و گفت این مست دیـر هشیار شد              گفتمش معـــذور دار این مستی از صهبا نبود

کشتــی ســـر کشــتة دهــر از ازل لنگر نــداشت            گوهـــر عهــــد و وفـــا در لجّه دنیـا نبـــود

«صامتـــا» آخــر گزیــدم دلبــری کـز آن نخست            جـــاودان بـود و بــرایش همسر و همتـا نبود

از پیش من مرو

ای مــایـه حیــات مــن از پیش مـن مرو                     گــر میروی نکــرده مرا در کفـن مرو

شیــردلـم اسیـر کمند دو زلـــف تســت                     ای آهــوی رمیــده من از ختــن مرو

جسمی فسرده­ام چــو کنی قصد ترک من                      ای روح پـــرفتــوح ز آغـوش تن مرو

آه ای پـــری کـه مایــه آرامــش منــی                      از پیش من بـه دغـــدغه اهرمن مــرو

طوطی طبع من شکــرش شهـد لعل تست                    خواهی که طبع من نفتد از سخـن مرو

تــا یــوسف مــراد بـه کنعان نیامده است                    یعقوب صبر پیشـــه ز بیـت الحزن مرو

برفت خازن نیز

ز غصـــه گشته نــه تنهـا وجـود مـن لبریز

بــه تــن نمـــوده لبـاس عزای او تبریز

هلا که مادر فرزند مرده می گرید

که از سرشک دو صـد دجله سازد و نیریز

چگونه مادر تبریز خون دل نخورد

که چرخ بر دل او بس نهــاده داغ عــزیز

چه جای کوهکن ای دل که کوه می­نالد

بـه روز فــرقت شیرین ز شیهة شبدیــز

بهار از چمن شعر رخت می­بندد

شکســته ســرو چمانــش ز فتنـه پائیز

به چشم خصم چنان خارهای زهرآگین 

بـه پیش دوست هماننــد گلبنی گلبــیز

هزار داغ کهن داشت بر دل از ایام

بـه رغــم آنکه جوان بود و لاله­ای نوخیز

عروج کرد چو یار عزیز ما «صامت»

فرشته گفت که سالش برفت «خازن» نیز

روز هجر

چــه شد ســاقی از بــاده­ جامی نیاری                        

ز عشـّــاق دلخستــه کـامی نیـاری

صبــا شکـــوه دل ببر سوی جـــانــان

تو کــز دلبــر مــا پیـامی نیــاری

بگو آسمان خــود چــه دیدی ز هجرش

کز آن شب تو ماه تمــامی نیــاری

الا صخــره خفتــه در کـــام امــــواج

تو هم روز هجــران دوامی نیـــاری

تــو هــم دلبــرا یـار اغیـــار گشتــی

که از یـار دیرینـــه نــامی نیــاری

ای گل

در، بی­تو به روی خلق بستم ای گــل                           خـاری شـدم و به خود شکستم ای گل

تــا مــرغ دلــم بــه بـام دیگر نپرد                            ایـن روزن دیــده نیــز بستــم ای گل

پــرهیــز نمـودم از همه خلق ولــی                            از زخم زبــانشـان نــرستـم ای گـــل

در وصل تو مــاه می­پـرستیـدم لیک                            امـروز بیـــا که می پـــرستـم ای گل

بــی مهـر تو از جهان بریدم ای مــه                            بــی روی تــو از چمن گسستم ای گل

زان بــاده که از ساغر چشمت خوردم                           افتــاده ام و هنــوز مستــم ای گـــل

چون بـــرگ خـزان به پای اغیار مرا                            پــامال مکن بگیـــر دستــم ای گــل